Yayınlarımız

<< Listeye Geri Dön
18/09/2017
Geleneksel Bankacılığın Sonunu Getirebilecek Teknoloji: Blockchain

2009 yılında Satoshi Nakamoto rumuzlu bir uzmanın “bitcoin” ismiyle piyasaya “kripto para” sürmesiyle bankacılık sektöründe yeni bir kapı açılmış oldu. Bitcoin bugün kripto para sektörünün %45’ini oluşturmaktayken Rusların geliştirdiği ethereum isimli kripto para da gayet popüler olarak kullanıcılar tarafından talep görmektedir. Kripto pazarı büyürken gözler son zamanlarda Bitcoin’deki çatallanma ve ikiye bölünmeye çevrildi. Bu bölünme ile Bitcoin Core ve Bitcoin Unlimited olarak iki alt coin oluştu. Bu ayrımı Bitcoin Cash ve Bitcoin Classic ayrımı olarak da takip edebilirsiniz. Ethereum ise eylül sonunda gerçekleştireceğini duyurduğu metropolis güncellemesi ile dikkatleri üzerine çekti. Diğer yandan Ripples, Stellar, Litecoin ile pazarda rekabet büyüyor.
Kripto paraların en büyük özelliği ise hiçbir devletin para değerinin dünya piyasasındaki değer ve konumundan etkilenmemesidir. Kripto para madenciliğini önemli kılan ise kopyalanamaz oluşu ve üretiminin zor olmasıdır. Zincirlerin kırılamaz olduğu, kopyalanamaz olduğu iddiasının tüm zinciri kopyalayan başka bir zincir teknolojisi gelişmediği sürece yani bugün için mümkün olduğu görüşünü de bir kenara yazmakta fayda var. Nerde bu kripto paralar sorusunun cevabını aradığımızda dakarşımıza asıl konumuz olan Blockchain (blok zinciri) çıkıyor.
Blockchain, sistem olarak karışık bir sistem gibi görünse de basit olarak sistemi “her bir verinin şifrelenmiş halinin bir dizi şeklinde sıralanması” olarak özetlemek mümkün. Blockchain’in şifrelenmiş işlem takibi sağlayan bir dağıtık veri tabanı olarak tanımlandığını da görüyoruz. Zincir şeklinde bir modelle inşa edilen, takip edilebilen ama kırılamadığı varsayımıyla ilerleyen Blockchain teknolojisi kullanıcılarına bir merkeze bağlı olmaksızın işlem yapmaya izin veriyor. Son zamanlarda tartışılan kırılımın ise gerçekte bir kırılım olmadığı ve ancak çatallaşma olarak algılanması gerektiği de popüler tartışmalar arasında. Bu sistemin geleneksel banka sisteminden farklı olarak işlemlerin direkt olarak alıcı ile satıcı arasında gerçekleşmesini sağladığını görmekteyiz. Sistemin kırılamaması ve işlenen verilerin yok olmaması nedeni ile bankalardan daha güvenli bir ortam sağladığı iddia ediliyor. 
Blockchain her ne kadar kripto paralar için bir cüzdan işlevi gören sistem olarak bilinse de aslında Blockchain’in aynı zamanda bir dijital kimlik olma özelliği bulunuyor. Yani Blockchain’in yalnızca kripto paralar için değil, hayatın farklı alanlarında da bir kimlik olarak kullanılması mümkün. Bu da aslında Blockchain sisteminin yalnızca geleneksel finans kuruluşları ve bankaların değil bir gün sistemde devletlerin dahi yerini alabileceğini gösteriyor.
Blockchain teknolojisinin dijital bir kimlik olarak kullanılabileceğini düşünenler arasından eyleme geçen ilk kişiler ise 2014 yılında Blockhain üzerinden evlenen Joyce and David Mondrus çifti oldu [1]. Çift bir devlet kurumu aracılığı ile evlenmek yerine Blockchain sistemi üzerinden evlenirken, düğüne katılanlar da bu ana evlilikle ilişkili verilerin Blockchain’e kaydedilmesi ile oluşturulan QR kodunu görerek şahit oldu. Bir diğer ilginç Blockchain kullanımı ise Eternitywall.it isimli bir sitenin kullanıcılarına Blockchain üzerinden mesaj bırakma olanağı tanıması.
Blockchain’in sağladığı imkanlar bunlarla sınırlı değil elbette. Web sitesi veya mobil uygulama aracılığıyla bir Blockchain cüzdanı oluşturduğunuz zaman şirketin kendisi de dahil olmak üzere kimse sizin bakiyenizi ve/veya işlemlerinizi göremiyor [2]. Her ne kadar bu durum kara para aklama gibi durumların önünü açsa da işlem gizliliği ve güvenliği bakımından kullanıcılara büyük bir avantaj sağlıyor. Şu anda sistemde kayıtlı 14 milyondan fazla cüzdanın olması da sistemin sevildiğini gözler önüne seriyor.
Geleneksel bankaların Blockchain’i kullanması durumunda masrafların 15-20 milyar dolar kadar azalabileceği ve bunun da bankacılık ve finans sektörü açısından bir devrim niteliğinde olacağı öngörülüyor. Her ne kadar bankaların bireysel olarak inisiyatif gösterip Blockchain sistemine geçmesi pek mümkün görünmese de bir bütün halinde Blockchain sistemine geçme ihtimalleri elbette ki mevcut. Bunun ilk sinyalleri ise finans ve bankacılık sektöründe dünya devleri arasında yer alan Bank of America, Barclays, BBVA, Bank of New York Mellon, Citi, Deutsche Bank, JP Morgan, Goldman Sachs, HSBC, Morgan Stanley, State Street, Wells Fargo’nun aralarında bulunduğu R3 CEV Blockchain konsorsiyumunun geçtiğimiz Mart ayında blockchain teknolojisini test etmesiyle verildi [3]. Varılan ortak kanı ise Blockchain sisteminin finans ve bankacılık sektöründeki yavaş bürokrasiyi etkin bir şekilde ortadan kaldırdığı.  Kısa dönem içerisinde popüler hale gelen Bitcoin ve onun cüzdanı işlevi gören Blockchain’i yakın gelecekte bekleyen bir ufak krizin olabileceğini de belirtelim. 5 Eylül itibari ile çıkan haberlere göre; Çin’in merkez bankası The People's Bank of China’nın kripto para borsalarını yasaklayarak Çin’in milli parası olan Yuan’nın değerini arttırma yoluna gideceklerini açıklamasının Bitcoin alım-satım işlemlerinin %80’ninin Çinliler tarafından yapılıyor olması nedeni ile Bitcoin değerlemesini etkileyebileceği düşünülüyor. Bitcoin’in Çin’deki kullanımın yaygın olmasının sebeplerinden biri ise yalnızca bir yatırım aracı olarak değil aynı zamanda alışveriş ve hizmet sektörlerinde de kullanılan bir araç olmasıydı. Çinli yetkililer tarafından henüz resmi açıklama yapılmadan bir hafta içerisinde Bitcoin’in %5’ten daha fazla değer kaybetmesi krizin habercisi oldu. Yatırımcılar açısından bu ufak olumsuz gelişmeye rağmen, yakın bir gelecekte, devletlerin vatandaşlık hizmetleri için, finans ve bankacılık sektörünün ise güvenlik ve zaman tasarrufu açısından Blockchain sistemine geçme ihtimalinin varlığı yerini korumaya devam ediyor. Ne dersiniz, geleceğin bankacılığı Blockchain’de mi saklı?
Referanslar:
[1]    https://news.bitcoin.com/cross-border-love-on-the-blockchain/
[2]    https://webrazzi.com/2017/08/18/populer-bitcoin-cuzdani-blockchain-ethereum-destegi-vermeye-basladi/
[3]    https://www.forbes.com/sites/laurashin/2016/03/03/bitcoin-technology-tested-in-trial-by-40-big-banks/#426c88067586